De helende kracht van ontspanning
Soms kiest je lichaam zelf het moment om stil te vallen. Bij mij gebeurde dat na een schouderoperatie.
Dit blog heeft daardoor noodgedwongen even op zich laten wachten. De operatie zette me een tijd stil en daarmee ook mijn praktijk. Maar ieder nadeel heeft, zoals zo vaak, zelfs meerdere voordelen. Ik werd min of meer gedwongen om zelf ook weer eens goed te kijken naar mijn eigen stressniveau. Naar mijn herstel. Naar bewuste aandacht. En naar wat ontspanning eigenlijk betekent als je lichaam even niet meewerkt zoals je gewend bent.
Het werd een leerzame tijd. Met een zachte reset als gevolg. Die bleek ook even nodig.
Iedereen kent het wel: veel ballen in de lucht houden, jongleren met tijd, doorgaan, regelen, plannen, zorgen. Druk, druk, druk. Ook ik vergeet weleens om echt een stap terug te doen. Terwijl ik verrekte goed weet wat de kracht van ontspanning is en dagelijks mijn oefeningen doe. Practice what you preach, dus.
De operatie vond uiteindelijk eerder plaats dan aanvankelijk gepland. Daardoor was mijn voorbereiding wat korter dan gedacht. En ineens was daar stilstand. Een weidse, uitgestrekte vlakte van bijna niets kunnen doen.
Het overviel me best wel. Maar eerlijk is eerlijk: op een bepaalde manier was het ook fijn. Geen moeten. Of hoeven. Gewoon even niet kunnen.
Gedwongen vertragen
’s Avonds na de operatie begon ik in het ziekenhuisbed met NSDR-oefeningen via audio’s. Met één functionerend setje hand/arm is het toch wat lastiger om van alles te doen. Zeker als de arm die je niet kunt gebruiken ook nog eens je schrijfarm is en drie weken dag en nacht in een ‘mitella’ zit.
Veel audio’s en streams op mijn telefoon dus. Een boek vasthouden met één hand en dan ook nog de bladzijde omslaan bleek niet heel hand-ig. Ik was wat ont-hand…
Ik deed veel ontspanningsoefeningen, ademhalingsoefeningen, meditaties en bodyscans. Soms liggend, soms zittend. Aangepast aan mijn tijdelijke staat van weinig kunnen. Niet groots of ingewikkeld. Juist klein, zacht en haalbaar.
NSDR staat voor Non-Sleep Deep Rest: diepe rust zonder dat je per se hoeft te slapen. Je wordt als het ware begeleid naar een staat waarin je lichaam mag zakken, terwijl je bewust aanwezig blijft. Voor mij was dat in deze periode heel waardevol. Juist omdat ik fysiek weinig kon doen, kon ik op een andere manier toch actief bijdragen aan mijn herstel.
En dat woord actief is belangrijk. Want ontspanning is niet per se hetzelfde als nietsdoen. Je kunt ook zachtjes en aandachtsvol werken aan herstel en welzijn.
Ontspanning is niet nietsdoen
Een operatie vraagt veel van je lichaam. Er is pijn, spanning, verkramping en ongemak. Ook narcose en medicatie vragen iets van je systeem. Je lichaam moet herstellen van wat er is gebeurd en tegelijkertijd omgaan met alles wat er op dat moment gevoeld wordt.
Pijn is daarbij niet alleen iets lokaals. Het doet ook iets met je hele systeem. Je wordt alerter, waakzamer, voorzichtiger. Logisch ook. Je lichaam probeert je te beschermen.
Daarom wilde ik mijn lichaam niet alleen rust geven, maar ook helpen om die rust echt toe te laten. En daar komt regulatie om de hoek kijken.
Regulatie: je systeem helpen schakelen
Regulatie betekent voor mij dat je je zenuwstelsel helpt om weer te kunnen schakelen. Van spanning naar rust. Van vasthouden naar verzachten. Van alertheid naar herstel.
Je autonome zenuwstelsel speelt daarin een belangrijke rol. Dat is het deel van je zenuwstelsel dat veel processen regelt zonder dat je daar bewust over hoeft na te denken: je ademhaling, hartslag, spierspanning, vertering, alertheid en herstel.
Heel eenvoudig gezegd heb je daarin een sympathisch deel en een parasympathisch deel. Het sympathische deel helpt je om in actie te komen. Het is je ‘aan’-stand. Handig als er iets moet gebeuren, als je moet reageren, presteren of jezelf beschermen.
Het parasympathische deel ondersteunt juist rust, vertering, herstel en opbouw. Dat is meer je ‘uit’-stand, al vind ik dat eigenlijk te simpel gezegd. Want het gaat niet om aan óf uit. Het gaat om kunnen bewegen. Kunnen schakelen. Mee kunnen veren met wat het leven, je lichaam of een situatie van je vraagt. Geen van beide systemen is goed of fout. Je hebt ze allebei nodig.
Maar als je te lang in de ‘aan’-stand blijft hangen, krijgt je lichaam minder ruimte om te herstellen. En precies daar kunnen ademhaling, NSDR, meditatie en lichaamsgerichte aandacht ondersteunend zijn. Niet door iets te forceren, maar door je systeem zachtjes uit te nodigen om weer richting veiligheid te bewegen. Zachter. Langzamer. Met aandacht.
Terug naar de ademhaling
Met gerichte ademhalingsoefeningen kun je veel doen. Niet spectaculair of ingewikkeld, maar juist eenvoudig en dichtbij. Je adem is er altijd. Je hoeft hem niet te bedenken, niet te verdienen en niet ergens op te halen. Hij is er gewoon.
In ademcoaching gaat het voor mij dan ook niet om presteren met je adem. Het gaat niet om zo diep mogelijk ademen of zo veel mogelijk voelen. Het begint veel eenvoudiger: leren opmerken hoe je ademt. Waar je adem zit. Of je hoog ademt of juist laag. Of je adem vrij kan bewegen of ergens wordt vastgehouden. Of je lichaam vooral ‘aan’ staat of ook weer kan zakken. Van daaruit kun je stap voor stap leren om je adem meer ondersteunend te laten werken.
Voor mij voelde dat tijdens mijn herstel opnieuw als teruggaan naar de basis. Niet harder mijn best doen, maar beter luisteren. In plaats van duwen, afstemmen. Niet versnellen, maar vertragen.
Misschien was dat nog wel de grootste les: mijn lichaam vroeg niet om controle, maar om samenwerking.
Wat mijn lichaam me opnieuw leerde
Ik kan natuurlijk niet precies zeggen welke oefening welk effect heeft gehad. Zo werkt het lichaam niet. Herstel is altijd een samenspel van vele factoren: medische zorg, rust, tijd, aandacht, voeding, slaap, beweging, vertrouwen en misschien ook gewoon een beetje geluk.
Maar ik merkte wel dat de oefeningen mij hielpen. Ze gaven me houvast zonder dat ik hoefde te vechten. Ze hielpen me om de pijn minder centraal te zetten. Ze brachten rust in mijn hoofd en zachtheid in mijn lijf. En ze herinnerden me eraan dat herstel niet alleen iets is wat je ondergaat. Je kunt je lichaam ook ondersteunen in dat proces. Zonder te forceren. Of haast. En zonder jezelf voorbij te lopen.
Inmiddels loopt mijn herstel volgens de geleerden voor op schema. Zelf denk ik dat het heeft geholpen dat ik goed voor mezelf heb gezorgd. Dat ik aandacht heb besteed aan mijn welzijn. Dat ik niet alleen keek naar mijn schouder, maar naar mijn hele systeem.
Proefondervindelijk noem ik het maar. Ik ging weer terug naar de basis en leerde opnieuw hoeveel mogelijkheden er liggen in een juiste, functionele ademhaling. In rust, met aandacht en in regulatie.
Ademhaling als cadeau
Ademhaling is voor mij een uiterst effectieve ingang naar meer bewustzijn, ontspanning en herstel. Niet als trucje. Niet als ‘quick fix’. Maar als vaardigheid die je kunt leren te gebruiken en steeds beter begrijpen.
Een cadeau voor de rest van je leven, zo zie ik het nog steeds.
In mijn praktijk zet ik naast ademhaling ook andere tools in die passend kunnen zijn bij specifieke situaties. Denk aan ontspanningsoefeningen, lichaamsgerichte aandacht, NSDR, vertraging en praktische oefeningen om je zenuwstelsel te ondersteunen. Een traject is daarom altijd maatwerk.
Want ieder mens ademt anders. Ieder lijf vertelt een ander verhaal. En ieder systeem heeft iets anders nodig om weer meer ruimte, rust en balans te ervaren.
Wil je ontdekken wat ademcoaching, ontspanning of regulatie voor jou kan betekenen? Dan ben je van harte welkom voor een vrijblijvende kennismaking.
Voel je vrij.
Je bent welkom.
